डीआरएसदेखि विश्व क्रिकेटका तारासम्म : एनपीएलले बदल्दै नेपाली क्रिकेटको तस्बिर

---

नयाँ पेज

२०८३ कार्तिक ९ आइतबार १७:४९ बजे

काठमाडौं : नेपाली क्रिकेटको सबैभन्दा ठूलो घरेलु प्रतियोगिता नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को तेस्रो संस्करण सोमबारदेखि कीर्तिपुरस्थित त्रिवि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानमा सुरु हुँदै छ। 

यसपटकको एनपीएल अघिल्ला दुई संस्करणको निरन्तरता मात्र होइन, प्रविधि, अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता, विश्वचर्चित खेलाडीको सहभागिता र रंगशालाको पूर्वाधारका दृष्टिले नेपाली क्रिकेटका लागि महत्त्वपूर्ण मोडका रूपमा हेरिएको छ।

तेस्रो संस्करणमा पहिलोपटक खेलाडीले अम्पायरको निर्णयलाई चुनौती दिन पाउने निर्णय पुनरावलोकन प्रणाली (डीआरएस) प्रयोग हुँदै छ। 

अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) ले प्रतियोगितालाई आधिकारिक मान्यता दिएपछि यस संस्करणमा बनेका रन र लिएका विकेट खेलाडीको आधिकारिक ट्वान्टी–२० अभिलेखमा समावेश हुनेछन्।

त्यसमाथि विश्व क्रिकेटका चर्चित खेलाडीको उपस्थितिले प्रतियोगिताको आकर्षण थप बढाएको छ।

प्रविधिले बदल्नेछ खेलको अनुभव

अघिल्ला संस्करणमा अम्पायरका कतिपय निर्णयलाई लिएर विवाद हुने गरेको थियो। यसपटक डीआरएसको प्रयोगले त्यस्ता निर्णयको पुनरावलोकन गर्ने अवसर खेलाडीलाई दिनेछ। 

एलबीडब्लू अर्थात् खुट्टामा बल लागेर हुने आउटको निर्णय जाँच्न त्रिआयामिक बल ट्र्याकिङ प्रविधि प्रयोग हुनेछ। ब्याट र बलबीच सम्पर्क भए–नभएको पत्ता लगाउन कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित एज डिटेक्सन प्रविधिको सहयोग लिइनेछ।

यस प्रणालीबाट रनआउट, स्टम्पिङ र अगाडिको खुट्टा क्रिजबाहिर परेको बलमा हुने नोबलसम्बन्धी निर्णयसमेत पुनरावलोकन गर्न सकिनेछ। 

बलको उचाइका आधारमा वाइडको निर्णय जाँच्न तथा छक्काको दूरी र उचाइ मापन गर्न पनि प्रविधिको प्रयोग हुनेछ। प्रत्येक टोलीले एक इनिङ्समा दुईवटा असफल पुनरावलोकनको अवसर पाउने व्यवस्था गरिएको छ। 

डीआरएस प्रयोगमा ल्याउन प्रतियोगिता र आठवटै फ्रेन्चाइज टोलीले खर्च साझेदारी गर्ने नेपाल क्रिकेट संघका सचिव पारस खड्काले जानकारी दिए। यसका लागि करिब डेढदेखि दुई करोड रुपैयाँसम्म खर्च लाग्ने अनुमान छ। 

प्रविधिले गलत निर्णयको सम्भावना घटाउने अपेक्षा गरिए पनि यसले खेलको समय केही बढाउन सक्छ। त्यसैलाई ध्यानमा राखेर खेल तालिकामा पनि समय मिलाइएको छ। 

अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताले बढायो प्रतियोगिताको महत्त्व

यस संस्करणको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष आईसीसीको आधिकारिक मान्यता हो। अघिल्ला दुई संस्करणका प्रदर्शन खेलाडीको आधिकारिक अन्तर्राष्ट्रिय ट्वान्टी–२० अभिलेखमा समावेश भएका थिएनन्। 

तर तेस्रो संस्करणले मान्यता पाएसँगै यस प्रतियोगितामा बनाइएका रन, लिइएका विकेट र अन्य व्यक्तिगत प्रदर्शनले आधिकारिक अभिलेखमा स्थान पाउनेछन्।

यसले प्रतियोगिताको प्रतिष्ठा बढाउनुका साथै सक्रिय अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीलाई नेपाल ल्याउन सहज बनाएको छ। यसपटक फ्रेन्चाइज टोलीले बढीमा आठ विदेशी खेलाडी टोलीमा राख्न पाउनेछन्। 

तर खेल्ने एघारमा बढीमा चार विदेशी खेलाडी मात्र समावेश गर्न पाइनेछ र कम्तीमा एक खेलाडी आईसीसीको एसोसिएट सदस्य राष्ट्रबाट हुनुपर्ने व्यवस्था छ। विदेशी खेलाडीले सम्बन्धित क्रिकेट बोर्डको स्वीकृति लिनुपर्नेछ।

विश्वचर्चित खेलाडीको आकर्षण

तेस्रो संस्करणको अर्को आकर्षण विदेशी खेलाडीको सूची हो। 

अस्ट्रेलियाका पूर्वकप्तान डेभिड वार्नर, दक्षिण अफ्रिकाका आक्रामक ब्याटर डेभिड मिलर, वेस्ट इन्डिजका अलराउन्डर आन्द्रे रसेल र बंगलादेशका पूर्वकप्तान शकिब अल हसनजस्ता खेलाडीले विभिन्न टोलीबाट प्रतिस्पर्धा गर्दै छन्।

इंग्ल्यान्डका मोइन अली, न्युजिल्यान्डका जिम्मी निसम, पाकिस्तानका साहिबजादा फरहान र इफ्तिखार अहमद तथा जिम्बाब्वेका सिकन्दर राजासहितका खेलाडीको सहभागिताले पनि प्रतियोगितालाई थप प्रतिस्पर्धात्मक बनाउने अपेक्षा छ। 

विश्वका विभिन्न फ्रेन्चाइज लिगमा खेलेका अनुभवी खेलाडी एउटै प्रतियोगितामा सहभागी हुँदा नेपाली खेलाडीले उनीहरूको खेलशैली, तयारी र व्यावसायिक अनुभव नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाउनेछन्।

वार्नर अस्ट्रेलियाले सन् २०१५ र २०२३ मा एकदिवसीय विश्वकप तथा सन् २०२१ मा ट्वान्टी–२० विश्वकप जित्दा टोलीका प्रमुख खेलाडी थिए। 

मिलरले विश्वका विभिन्न फ्रेन्चाइज प्रतियोगितामा लामो अनुभव बटुलेका छन् भने रसेल आक्रामक ब्याटिङ र प्रभावकारी बलिङका लागि परिचित छन्। 

यस्ता खेलाडीको उपस्थितिले दर्शकको आकर्षण बढाउनुका साथै नेपाली खेलाडीलाई उच्चस्तरको प्रतिस्पर्धामा आफ्नो क्षमता जाँच्ने अवसर दिनेछ।

रंगशाला र दर्शक सुविधामा सुधार

एनपीएलको विकाससँगै कीर्तिपुरस्थित त्रिवि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानको स्वरूप पनि बदलिँदै गएको छ।

पहिलो संस्करण पुरानै संरचनामा आयोजना भएको थियो भने दोस्रो संस्करणसम्म दर्शकदीर्घा र रात्रिकालीन खेलका लागि फ्लडलाइट जडान गरिएको थियो। 

यसपटक पनि दर्शक, खेलाडी र सञ्चारमाध्यमका लागि पूर्वाधार तथा सुविधा थप सुधार गरिएको छ।

रंगशालामा थप दर्शकदीर्घा, ढाकिएको बसाइ क्षेत्र, विद्युतीय दृश्यपाटी, खेलाडी बस्ने छुट्टै क्षेत्र, सञ्चारकर्मीका लागि कक्ष र परिवारसहित आउने दर्शकलाई लक्षित सुविधाहरू थपिएका छन्। 

यी सुधारले खेल हेर्ने अनुभव सहज बनाउने र भविष्यमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता आयोजना गर्ने नेपालको क्षमता अभिवृद्धि गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

के नेपाली क्रिकेटको भविष्य बलियो होला?

एनपीएलको पहिलो संस्करण सन् २०२४ मा सुरु हुँदा प्रतियोगिता समयमै आयोजना हुने हो कि होइन भन्ने अन्योल थियो। दोस्रो संस्करणले दर्शकको उल्लेखनीय साथ पायो। 

दुई संस्करणको अनुभवपछि तेस्रो संस्करणमा प्रविधि, अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता र विदेशी खेलाडीको सहभागितासहित प्रतियोगिताले अर्को चरणमा प्रवेश गरेको छ।

नेपालमा क्रिकेटप्रतिको जनचासो र दर्शकको उत्साहलाई दीर्घकालीन विकासमा रूपान्तरण गर्नु अब मुख्य चुनौती हुनेछ। चर्चित विदेशी खेलाडीको उपस्थितिले मात्रै नेपाली क्रिकेटको स्तर उकासिँदैन। 

स्थानीय खेलाडीको क्षमता विकास, युवा प्रतिभाको पहिचान, घरेलु प्रतियोगिताको निरन्तरता, प्रशिक्षक तथा अम्पायरको दक्षता अभिवृद्धि र क्रिकेटमा लगानीको स्थायित्व पनि उत्तिकै आवश्यक छन्।

एनपीएलको तेस्रो संस्करणले यी पक्षमा कति योगदान दिन सक्छ भन्ने कुरा प्रतियोगिता सकिएपछि अझ स्पष्ट हुनेछ। 

तर डीआरएस, आईसीसीको मान्यता, विश्वचर्चित खेलाडी र सुधारिएको रंगशालासहित सुरु हुन लागेको यस संस्करणले नेपाली क्रिकेटलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसँग अझ नजिक जोड्ने अवसर भने सिर्जना गरेको छ।